Trường hợp 29:  Nhức mỏi và đau cổ, vai – phương pháp trị liệu bằng bấm huyệt Đông Y  

Triệu chứng và nguyên nhân nhức mỏi và đau cổ, vai 

Hiện tượng từ  đau cổ đến hai bên xương vai và xung quanh xương bả vai có cảm giác nặng nề, cứng nhắc có những lúc cảm thấy đau rần, nhức mỏi… chủ yếu là do cơ bắp quá căng thẳng và vận động quá sức gây nên. 

Ví dụ như: hai cánh tay và đôi vai làm công việc nặng nhọc trong một thời gian dài, tập trung tinh thần cao độ để làm việc, tư thế vận động gò bó không tự nhiên, đôi mắt làm việc mệt mỏi, các cơ quan nội tạng phối hợp không điều hòa, thần kinh bị áp lực quá lớn (stress).

Trọng tâm trị liệu 

Trước tiên dùng khăn nóng đắp nhẹ lên vùng vai và cổ để làm thư giãn sự căng thẳng của cơ bắp. Đối với triệu chứng nhức mỏi cổ thì ấn lên các huyệt Thiên Phong trì sẽ có hiệu quả; đau nhức hai bên cổ thì day ấn, massage các huyệt Ế phong đến Khí xá. Để làm dịu cơn đau vai thì bấm huyệt và xoa bóp lên các huyệt đạo xung quanh xương bả vai như Kiên tỉnh đến Khúc viên. 

Kích thích lên huyệt Quyết âm du trên lưng có tác dụng thúc đẩy máu huyết trên toàn cơ thể lưu thông tuần hoàn, làm thư giãn cơ bắp. Nếu toàn thân cảm thấy quá mệt mỏi, nặng nề thì ấn thêm lên các huyệt trên lưng và vùng eo; nếu dạ dày và đường ruột có vấn đề, từ bả vai đến lưng bị nhức mỏi mãn tính thì day ấn và massage nhẹ các huyệt đạo vùng bụng sẽ có hiệu quả.

Các huyệt đạo quan trọng liên quan và phương pháp trị liệu 

▼ Huyệt Khúc Viên 

– Tác dụng: Tiêu trừ chứng tê cứng lưng do vai, cổ đau nhức gây nên.

– Vị trí: Hai huyệt đối xứng qua cột sống, nằm gần góc trong và trên của xương bả vai.

– Phương pháp trị liệu: Để người bệnh nằm sấp; người trị liệu quỳ phía trên đầu, chồm về phía người bệnh, hai tay đè thẳng xuống hai bả vai, đầu hai ngón tay cái ấn thẳng lên hai huyệt Khúc viên của người bệnh, có hiệu quà tiêu trừ chứng tê cứng lưng do cổ, vai bị đau nhức nghiêm trọng.

▼ Huyệt Thiên Trụ 

Tác dụng: Tiêu trừ sự căng thẳng của cổ để khắc phục triệu chứng đau nhức cổ. 

Vị trí: Hai huyệt nằm ngay mí tóc, bên ngoài hai thớ cơ lớn đối xứng nhau qua chỗ lõm sau gáy.

Phương pháp trị liệu: Người trị liệu ở phía sau, hai bàn tay ôm hai bên đầu người bệnh, đầu hai ngón tay cái cùng lúc ấn lên hai huyệt Thiên trụ của người bệnh, có hiệu quả tiêu trừ sự căng thẳng dẫn đến đau nhức cổ; kết hợp với việc massage dọc theo hai thớ cơ lớn sau cổ, càng thêm hiệu quả. 

▼ Huyệt Kiên Tỉnh 

Tác dụng: Là huyệt đạo chủ yếu nhất, có hiệu quả đặc biệt trong trị liệu chứng đau nhức vùng vai.

Vị trí: Hai huyệt đối xứng nhau qua Đốc mạch, nằm giữa 2 bả vai phía sau cổ.

Phương pháp trị liệu: Người trị liệu ở phía sau, hai bàn tay nắm hai vai người bệnh, đầu hai ngón tay cái cùng lúc ấn và day mạnh lên hai huyệt Kiên Tỉnh cùng với việc massage cổ và hai bên bả vai sẽ có hiệu quả cao nhất trong việc trị liệu chứng đau nhức vai. 

▼ Huyệt Ế Phong

Tác dụng: Là huyệt đạo xuất phát điểm trị liệu chứng tê cứng hai bên cổ.

Vị trí: Nằm ngay chỗ lõm phía sau dái tai.

Phương pháp trị liệu: Người trị liệu ở phía sau, dùng đầu hai ngón tay trỏ hoặc giữa ấn lên 2 huyệt Ế Phong của người bệnh có hiệu quả tiêu trừ chứng tê cứng cơ hai bên cổ (cơ nhũ đột). Khi tiến hành liệu pháp huyệt đạo đối với các huyệt đạo xung quanh thì huyệt Ế Phong và Thiên Dũ là hai xuất phát điểm, tiếp tục cho đến xung quanh huyệt Khí Xá ở phía dưới Yết Hầu, kết hợp với huyệt massage nhẹ nhàng cơ bắp các khu vực ấy sẽ có hiệu quả cao. 

Massage làm dịu nhức mỏi hai bả vai

Khi từ cổ cho đến hai bả vai quá nhức mỏi thì tiến hành massage tuần tự như sau sẽ có hiệu quả cao. Trước hết người trị liệu dùng lòng bàn tay và đầu ngón tay chà mạnh lên vùng cổ người bệnh từ vị trí huyệt Thiên Trụ cho đến huyệt Đại trứ. Tiếp đó tiến hành massage hai vai bằng cách bóp mạnh từ huyệt Đại trứ đến bờ vai, và dùng lòng bàn tay xoa bóp xung quanh xương bả vai, rồi massage thật tỉ mỉ dọc theo cột sống từ sát vai cho đến tận thắt lưng.

Cuối cùng dùng tay gõ nhẹ nhẹ lên hai bả vai. Chú ý: khi gõ, không dùng nắm đấm, mà năm ngón tay thả lỏng, vận dụng cơ cổ tay để gõ nhẹ cạnh ngoài bàn tay (phía ngón út) lên vai người bệnh.

1. Đề người bệnh nằm sấp; massage thật kỹ hai vai từ cổ ra đến bờ vai, thỉnh thoảng nắm và day nhẹ bả vai.
2. Để người bệnh nằm sấp; massage thật kỹ khắp vùng xương bả vai người bệnh, cuối cùng dùng lòng hai bàn tay đè nhẹ nhẹ lên xương bả vai, vài lần cho giãn gân cốt.

MỘT SỐ DỤNG CỤ DIỆN CHẨN THAM KHẢO